Trong tiến trình chuyển đổi số quốc gia, hạ tầng số không chỉ là nền tảng kỹ thuật mà đã trở thành yếu tố quyết định năng lực vận hành của chính phủ số, kinh tế số và xã hội số. Tuy nhiên, nhu cầu đầu tư ngày càng lớn trong khi nguồn lực ngân sách còn hạn chế khiến mô hình đầu tư công nghệ thông tin truyền thống bộc lộ nhiều bất cập về chi phí, khả năng mở rộng và hiệu quả khai thác. Trong bối cảnh đó, điện toán đám mây đang nổi lên như một giải pháp mang tính nền tảng, giúp tối ưu hóa nguồn lực, giảm phụ thuộc vào hạ tầng vật lý và tạo điều kiện triển khai nhanh các dịch vụ số.
Điện toán đám mây – nền tảng cốt lõi của hạ tầng số hiện đại
Nếu hạ tầng viễn thông và Internet được ví như “đường cao tốc” của nền kinh tế số, thì điện toán đám mây chính là “trung tâm điều phối” của toàn bộ hệ sinh thái số. Mô hình này cho phép tập trung tài nguyên tính toán, lưu trữ và phần mềm tại các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, cung cấp theo nhu cầu thực tế, thay vì đầu tư phân tán ở từng cơ quan, đơn vị.
Theo Bộ trưởng Bộ Thông tin và Truyền thông Nguyễn Mạnh Hùng, hạ tầng số Việt Nam bao gồm hạ tầng viễn thông, hạ tầng IoT, hạ tầng dữ liệu, hạ tầng cung cấp công nghệ như dịch vụ và các nền tảng số có tính hạ tầng. Hạ tầng này cần đạt các tiêu chí: dung lượng siêu lớn, băng thông siêu rộng, phổ cập, bền vững, xanh, thông minh, mở và an toàn; đồng thời phải được ưu tiên đầu tư, hiện đại hóa và đi trước một bước để thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia.
Nhấn mạnh vai trò của dữ liệu, Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định: “Hạ tầng dữ liệu là một bộ phận quan trọng bậc nhất của hạ tầng số. Các nhà mạng viễn thông đã đi đầu về hạ tầng viễn thông thì nay phải đi đầu về hạ tầng dữ liệu. Đầu tư các trung tâm dữ liệu là một loại đầu tư mới của các nhà mạng viễn thông. Không đầu tư vào đây thì nhà mạng viễn thông không có không gian tăng trưởng mới. Không đầu tư vào đây thì các nhà mạng viễn thông sẽ bị thay thế.”
Tại Việt Nam, điện toán đám mây đang dần được xác lập là hạ tầng nền tảng, đóng vai trò “lõi số” cho các cơ sở dữ liệu quốc gia và hệ thống điều hành của Nhà nước. Trước đây, thị phần dịch vụ đám mây phần lớn thuộc về các nhà cung cấp nước ngoài, song những năm gần đây, các doanh nghiệp trong nước như Viettel, FPT, CMC hay VNG đã đẩy mạnh phát triển nền tảng Cloud “Make in Vietnam”, từng bước nâng cao năng lực tự chủ công nghệ và bảo đảm an toàn dữ liệu.
Từ Trung tâm dữ liệu quốc gia đến xu hướng thuê dịch vụ đám mây
Một dấu mốc quan trọng trong quá trình phát triển hạ tầng số là việc đưa vào vận hành Trung tâm dữ liệu quốc gia do Bộ Công an xây dựng. Trung tâm này được xác định là hạ tầng lõi, phục vụ lưu trữ, tích hợp và phân tích các cơ sở dữ liệu quan trọng như dữ liệu dân cư, định danh và an ninh – trật tự, đồng thời tạo nền tảng chia sẻ dữ liệu an toàn giữa các bộ, ngành và địa phương.
Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Ảnh Báo Nhandan.vn
Các công trình thuộc Trung tâm dữ liệu quốc gia được thiết kế, xây dựng theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt trong nước và quốc tế về xây dựng, an ninh an toàn ở mức cao nhất, đồng thời đáp ứng yêu cầu về bảo vệ môi trường và sử dụng năng lượng hiệu quả. Việc đầu tư tập trung quy mô lớn thể hiện sự chuyển đổi rõ rệt từ mô hình “mỗi nơi một hệ thống” sang cách tiếp cận hạ tầng dùng chung, đồng bộ, hiện đại và có khả năng mở rộng dài hạn.
Dự án này có ý nghĩa chiến lược, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia, phát triển kinh tế số, xã hội số và công dân số, đồng thời bảo đảm quốc phòng – an ninh. Trong bối cảnh dữ liệu ngày càng trở thành “tư liệu sản xuất mới”, Trung tâm dữ liệu quốc gia được xem là nền tảng cốt lõi để khai thác, phân tích và tạo ra giá trị từ dữ liệu, phục vụ công tác quản lý, hoạch định chính sách và phát triển kinh tế – xã hội.
Song song với đó, thực tiễn tại các địa phương cho thấy xu hướng chuyển dịch sang mô hình thuê dịch vụ công nghệ thông tin ngày càng rõ nét. Thay vì đầu tư xây dựng trung tâm dữ liệu với chi phí lớn và rủi ro lạc hậu công nghệ, nhiều địa phương – trong đó có Hà Nội – đã lựa chọn thuê dịch vụ trung tâm dữ liệu và điện toán đám mây. Cách tiếp cận này giúp giảm áp lực đầu tư ban đầu, rút ngắn thời gian triển khai và cho phép tập trung nguồn lực vào phát triển ứng dụng, dịch vụ và khai thác dữ liệu.
Đây cũng là mô hình được Chính phủ khuyến khích nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư công nghệ thông tin, đồng thời phù hợp với xu hướng phát triển của thế giới.
Kết hợp dữ liệu lớn và AI: hướng tới hạ tầng số tự chủ, bền vững
Điện toán đám mây không chỉ dừng lại ở vai trò hạ tầng lưu trữ và tính toán, mà đang trở thành nền tảng để triển khai các công nghệ cốt lõi như dữ liệu lớn (Big Data), trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT). Khi được tích hợp trên nền tảng đám mây, dữ liệu có thể được khai thác theo thời gian thực, phục vụ phân tích, dự báo và hỗ trợ ra quyết định.
Đối với cơ quan nhà nước, đây là điều kiện để nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành, tăng cường minh bạch và xây dựng chính phủ số. Đối với người dân, các dịch vụ công được cải thiện theo hướng nhanh hơn, cá nhân hóa hơn và an toàn hơn. Đối với doanh nghiệp, điện toán đám mây kết hợp AI mở ra cơ hội tối ưu vận hành, phát triển sản phẩm dịch vụ mới và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.
Tuy nhiên, cùng với những lợi ích đó là thách thức về an toàn thông tin và chủ quyền dữ liệu. Việc phát triển các nền tảng đám mây trong nước, xây dựng hệ thống trung tâm dữ liệu quốc gia và hoàn thiện khung pháp lý về dữ liệu là những yếu tố then chốt để Việt Nam vừa tận dụng được công nghệ tiên tiến, vừa bảo đảm an toàn và tự chủ.
Điện toán đám mây, từ góc nhìn đó, không chỉ là công nghệ hỗ trợ mà đã trở thành “xương sống” của hạ tầng số quốc gia trong kỷ nguyên mới – nơi dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo hội tụ để tạo ra động lực phát triển bền vững.
Trong hành trình này, các doanh nghiệp công nghệ trong nước đóng vai trò đặc biệt quan trọng. Với hơn 20 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực hạ tầng số, dữ liệu và an ninh mạng, APAC không chỉ cung cấp các giải pháp điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu và bảo mật, mà còn đồng hành cùng các cơ quan nhà nước và doanh nghiệp trong việc xây dựng kiến trúc số hiện đại, an toàn và tự chủ. Đây chính là nền tảng để hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế số và xã hội số tại Việt Nam trong giai đoạn tới.
Theo nhandan.vn, vietnamnet.vn – APAC tổng hợp
